• English
    • Polski
  • Choroby zapalne jelit (IBD)

    Dotychczasowe wyniki badań pokazują, że przyszłym potencjalnym wskazaniem do wykonania transplantacji mikrobioty jelitowej (FMT) mogą okazać się choroby zapalne jelit (IBD, ang. Inflammatory Bowel Disease). Jak sama nazwa wskazuje charakteryzują się nawracającym stanem zapalnym i zaliczamy do nich wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna.

    W obu jednostkach chorobowych odnotowano zmniejszoną różnorodność bakterii, w szczególności zmniejszenie rodzaju Bacteroidetes i Firmicutes. Nie zweryfikowano, czy zaburzenia składu mikrobioty są przyczyną czy efektem choroby, jednak wstępne badania wykazywały, że mikrobiota może odgrywać rolę w patogenezie IBD. Naukowcy kontynuują badania kliniczne z nadzieją, że FMT stanie się standardowym sposobem leczenia chorób zapalnych jelit.

    Rolą prawidłowej i zróżnicowanej mikrobioty jest przede wszystkim wspomaganie utrzymania integralności bariery jelitowej, pracy układu odpornościowego oraz zapobieganiu rozwojowi niepożądanych drobnoustrojów. Odpowiednie środowisko i zwiększone wydzielanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych powstających w czasie fermentacji w jelitach, pozwala zachować jego szczelność i zapobiega przedostawaniu się patogenów. Uważa się, że FMT przywraca odpowiednie zróżnicowanie bakterii, a to przekłada się na modulację aktywności limfocytów T oraz innych białych krwinek.

    WZJG

    Wpływ na rozwój choroby WZJG mają czynniki genetyczne i środowiskowe oraz zaburzenia mikobioty. Obserwuje się zmniejszoną ilość komórek kubkowych odpowiedzialnych za produkcję mucyny oraz receptorów NOD-podobnych NLRP6, biorących udział w reakcjach zapalnych. Wzrasta przepuszczalność błony śluzowej jelit, powodując stany zapalne w obrębie odbytnicy i innych częściach okrężnicy.

    Niezaprzeczalne połączenie mikrobioty jelitowej z patogenezą WZJG spowodowało wzrost zainteresowania naukowców alternatywnymi metodami leczenia, m.in. za pomocą probiotyków lub transplantacji mikrobioty jelitowej. Pierwsze wyniki badań przeprowadzenia FMT we wrzodziejącym jelicie grubym nie wykazywały takiej skuteczności jak przy leczeniu C. difficile (skuteczność około 90%), jednak optymistycznie nastawiły badaczy na dalsze poszukiwania. W niektórych badaniach nawet połowa badanych po FMT uzyskiwała i utrzymywała remisję. Jednocześnie zaobserwowano wzrost Eubacterium hallii and Roseburia inulivorans i zwiększoną produkcję ochronnych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) i kwasów żółciowych. U pacjentów z utrzymującymi się objawami oznaczono więcej szczepów Fusobacterium gonidiaformans, Sutterella wadsworthensis, oraz gatunków rodzaju Escherichia. Dotychczasowe przedstawione prace naukowców były znacznie zróżnicowane, dlatego konieczne jest kontynuowanie dobrze zaplanowanych badań w kierunku skuteczności leczenia FMT w chorobie WZJG.

    Choroba Leśniowskiego-Crohna

    Choroba ta objawia się charakterystycznymi zmianami zapalnymi w obrębie całego układu pokarmowego od jamy ustnej do odbytnicy. Rozwój choroby następuje na skutek genetycznej predyspozycji lub niektórych czynników środowiskowych w połączeniu ze zmienioną mikrobiotą jelitową. Objawia się biegunką, bólem, krwawieniem z odbytu, gorączką, utratą masy ciała i zmęczeniem. Do ustąpienia objawów i wprowadzenia choroby w stan remisji stosowane są kortykosteroidy, leki biologiczne (przeciwciała monoklonalne) i immunomodulatory (tiopuryny i metotreksat). Komfort życia pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna jest na niskim poziomie, dlatego badacze podejmują próby leczenia za pomocą FMT. Dotychczasowe prace ukazują obiecujące wyniki. W jednym z największych badań remisję objawów po FMT udało się uzyskać u 57% pacjentów. Wykazano, że wykonanie kolejnego FMT po 4 miesiącach pozwalało na utrzymanie się stanu po pierwszym FMT. Choroba Leśniowskiego-Crohna jest bardziej złożoną chorobą niż WZJG i może wymagać dodatkowych kryteriów podczas planowania i przeprowadzania badań skuteczności FMT.

    Działania niepożądane występujące u pacjentów po FMT w chorobach zapalnych jelit wykazywały średnie nasilenie i zazwyczaj ustępowały samoistnie. Badania dowodzą, że FMT jest bezpieczną formą terapii, która może przynieść korzyści pacjentom cierpiącym na chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Choroby zapalne jelit wymagają nieustannego leczenia, podczas gdy FMT może być nadzieją dla pacjentów na wprowadzenie choroby w stan remisji, jednak konieczne jest odpowiednio zaplanowanie badań, a następnie uwspólnienie protokołów.

    Źródła

    Wortelboer, K., Nieuwdorp, M., & Herrema, H. (2019). Fecal microbiota transplantation beyond Clostridioides difficile infections. EBioMedicine, 44, 716–729. https://doi.org/10.1016/j.ebiom.2019.05.066

    Green, J. E., Davis, J. A., Berk, M., Hair, C., Loughman, A., Castle, D., Athan, E., Nierenberg, A. A., Cryan, J. F., Jacka, F., & Marx, W. (2020). Efficacy and safety of fecal microbiota transplantation for the treatment of diseases other than Clostridium difficile infection: a systematic review and meta-analysis. Gut microbes, 12(1), 1–25. https://doi.org/10.1080/19490976.2020.1854640

    Allegretti JR, Mullish BH, Kelly C, Fischer M. The evolution of the use of faecal microbiota transplantation and emerging therapeutic indications. Lancet. 2019 Aug 3;394(10196):420-431. doi: 10.1016/S0140-6736(19)31266-8. PMID: 31379333.

    Shen, Z. H., Zhu, C. X., Quan, Y. S., Yang, Z. Y., Wu, S., Luo, W. W., Tan, B., & Wang, X. Y. (2018). Relationship between intestinal microbiota and ulcerative colitis: Mechanisms and clinical application of probiotics and fecal microbiota transplantation. World journal of gastroenterology, 24(1), 5–14. https://doi.org/10.3748/wjg.v24.i1.5

    Veauthier B, Hornecker JR. Crohn’s Disease: Diagnosis and Management. Am Fam Physician. 2018 Dec 1;98(11):661-669. PMID: 30485038.

    Wang, H., Cui, B., Li, Q. et al. The Safety of Fecal Microbiota Transplantation for Crohn’s Disease: Findings from A Long-Term Study. Adv Ther 35, 1935–1944 (2018). https://doi.org/10.1007/s12325-018-0800-3

    Sudarshan Paramsothy, Ramesh Paramsothy, David T Rubin, Michael A. Kamm, Nadeem O. Kaakoush, Hazel M Mitchell, Natalia Castaño-Rodríguez, Faecal Microbiota Transplantation for Inflammatory Bowel Disease: A Systematic Review and Meta-analysis, Journal of Crohn’s and Colitis, Volume 11, Issue 10, October 2017, Pages 1180–1199, https://doi.org/10.1093/ecco-jcc/jjx063

    Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku, zmień ustawienia swojej przeglądarki.